Mikołaj Rej urodził się w Żurawnie pod Haliczem, jako syn zamożnej rodziny ziemiańskiej.
W dzieciństwie i młodości uczęszczał do różnych szkół, ale prędko je porzucał. Dopiero jako
młodzieniec na dworze Andrzeja Tęczyńskiego, zaczął się dokształcać, przejmując
humanistyczne zamiłowanie do nauki. Po opuszczeniu dworu Tęczyńskiego osiadł na wsi, ale
brał aktywny udział w życiu publicznym. Po małżeństwie kupił m.in. wieś Nagłowice, stąd jest
znany jako Mikołaj Rej z Nagłowic. Doskonale zarządzał swymi licznymi majątkami, był
gospodarzem z zamiłowania. Wiele podróżował po Polsce, natomiast za granicę nigdy nie
wyjeżdżał. Około 1541 roku Rej przeszedł na protestantyzm, stał się gorliwym pisarzem
i działaczem kalwińskim.
Twórczość:
Mikołaja Reja nazwano "ojcem literatury polskiej", ponieważ był pierwszym pisarzem, tworzącym
wyłącznie po polsku. Pisał dzieła w pełni oryginalne, nie zaś przeróbki obcych tekstów, toteż
w jego utworach znalazło odbicie współczesne życie narodu. On pierwszy dowiódł, że literatura
może rozwijać się w języku narodowym, przyczyniając się w ten sposób do zwycięstwa języka
ojczystego nad panującą wówczas łaciną. W ten sposób zrodziło się hasło, które było myślą
przewodnią całej jego twórczości:
"A niechaj narodowie wżdy postronni znają,
Iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają".
Utwory, w których Rej porusza aktualne wydarzenia polityczne, społeczne, religijne i obyczajowe,
mają charakter dydaktyczny. Sprostały one jednak - mimo tego mentorstwa - aktualnym
potrzebom społeczeństwa, dzięki czemu Rej stał się pisarzem popularnym i cenionym,
ulubieńcem ostatnich Jagiellonów - Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
Twórczość Reja miała znaczenie przełomowe w dziejach literatury polskiej, była dowodem, że nie
tylko łacina, ale również język polski nadaje się do wyrażenia różnorodnych uczuć i przeżyć.
Poeta posługiwał się niezwykle bogatym słownictwem, wyrazistym, czasem nawet dosadnym,
często zaczerpniętym z potocznego języka. Najłatwiej radzi sobie Rej z obrazami satyrycznymi,
trudniejsze jest dla niego opisywanie stanów uczuciowych. Dla urozmaicenia swej wypowiedzi
często używa pytań retorycznych, wykrzykników, zwraca się do czytelnika bezpośrednio.
Humanistyczne wartości jego dorobku to radość człowieka, który potrafi cieszyć się życiem,
potrafi w życiu ziemskim czuć się szczęśliwym. Ta pogodna afirmacja świata i jego spraw
pozwala nazwać Reja poetą - humanistą.
Do najwybitniejszych jego dzieł należą:
- "Krótka rozprawa..."
- "Żywot człowieka poczciwego"
- "Źwierzyniec"