Powrót do strony głównej.

Tadeusz Różewicz (ur. w 1921 r.)

Poeta, dramatopisarz, prozaik.

Życiorys:

Należał do pokolenia Kolumbów. W czasie okupacji pracował fizycznie, ukończył tajny kurs podchorążych, walczył w oddziałach partyzanckich AK (1943-1944). Po wojnie studiował historię sztuki na UJ. Od 1968 r. mieszka we Wrocławiu. Otrzymał kilka nagród państwowych.

Twórczość:

W 1944 r. ogłosił powielony zbiorek poezji "Echa leśne" (pod pseudonimem Satyr). Pierwszy duży zbiór poetycki - "Niepokój" (1947) - zwrócił uwagę krytyki odmiennością od poezji okupacyjnej: złożyło się na to nie tylko "porażenie" wojną i śmiercią, próby wydobycia się z obsesyjnych wspomnień i lęków, poczucie obcości wśród żywych, ale i nowy sposób artykulacji poetyckiej: powściągliwej, wyzbytej metafory, wypowiedzianej poetyką "ściśniętego gardła" i nową wersyfikacją.

Wierny tej poetyce pozostał Różewicz we kolejnych tomikach, wśród których znalazły się m.in.: "Czerwona rękawiczka" (1948), "Równina" (1954), "Poemat otwarty" (1956), "Formy" (1958), "Rozmowa z księciem" (1960), "Nic w płaszczu Prospera" (1962), "Twarz" (1964), "Płaskorzeźba" (1991) i "Zawsze fragment *recycling" (1998). Warto zwrócić uwagę na obecność wielu motywów sakralnych w tej poezji programowo ateizującej. Jest to sposób podejmowania problematyki moralnej, zawsze obecnej w twórczości Różewicza.

W bogatej twórczości Różewicza trzeba wymienić dramaty: "Kartoteka" (1960), "Grupa Laokoona" (wyst. 1962), "Świadkowie albo Nasza mała stabilizacja" (wyst. 1964), "Spaghetti i miecz" (wyst. 1967), "Akt przerywany" (wyst. 1970), "Białe małżeństwo" (wyst. 1975), "Do piachu" (wyst. 1979), "Pułapka" (wyst. 1984). W dramatopisarstwie Różewicza dużą rolę odgrywa "Kartoteka" - dramat, w którym zawarta została nowa teoria teatru, obalająca większość zasad, jakimi kierował się do tej pory teatr. Różewicz wprowadza bohatera, którym jest tzw. everyman, człowiek znikąd, bez imienia i przynależności społecznej, patrzący z boku na przepływający nurt życia, z którego zniknęły relacje przyczynowo-skutkowe i chronologia zdarzeń.

"Świadkowie albo nasza mała stabilizacja" (patrz hasło: nasza mała stabilizacja) to również dramat nowoczesny, wychodzący naprzeciw nowym czasom, w których nastąpił kryzys kultury - nie tylko w Polsce Ludowej, ale i w całej Europie. Ludzie przyzwyczaili się już do życia na ruinach kultury, stali się obojętnymi świadkami ginących wartości: religijnych, moralnych, estetycznych. Tytułowe sformułowanie sztuki Różewicza funkcjonowało jako obiegowe hasło, przyjęło się też jako określenie polskiej kultury w latach 1956-70.

Twórczość prozatorska Różewicza to: "Wycieczka do muzeum" (1966), "Przygotowanie do wieczoru autorskiego" (1971) oraz książka poświęcona koncepcji teatru współczesnego - "Teatr niekonsekwencji" (1970).