Stanisław Ignacy Witkiewicz, zwany Witkacym, urodził się w 1885 roku. Był synem krytyka
sztuki i malarza Stanisława Witkiewicza, twórcy stylu zakopiańskiego. Witkacy dużo
podróżował, był także oficerem w carskiej armii. Po rewolucji wrócił do Polski, początkowo
zasłynął jako malarz portretów, w których starał się uchwycić nie podobieństwo, lecz bogactwo
wewnętrznych przeżyć portretowanego. Po klęsce wrześniowej, w trakcie ucieczki na Wschód
popełnił samobójstwo.
Twórczość:
Witkacy jest autorem około trzydziestu utworów scenicznych oraz kilku powieści, w których
przeciwstawił się dotychczasowym normom literackim, a także etycznym. Jako artysta znacznie
wyprzedzał swój czas, toteż sztuki jego często szokowały odbiorców, były przyjmowane
z niechęcią, wynikającą z braku zrozumienia. Witkacy okazał się jednak genialnym prekursorem
teatru absurdu, znajdując takich genialnych naśladowców, jak Gombrowicz, Mrożek czy Ionesco.
Witkacy stosował na szeroką skalę groteskę, nadawał swym bohaterom cechy karykaturalne,
dziwaczne imiona, kazał im przemawiać w sposób niezwykle wulgarny i prostacki lub popisywać
się erudycją i umiejętnością stosowania naukowych terminów. Akcja jego sztuk zaprzecza
wszelkim zasadom logicznego prawdopodobieństwa - uśmiercona postać za chwilę ożywa, aby
włączyć się znów w akcję. Sztuki Witkiewicza mieszczą się w poetyce surrealizmu.
Najistotniejszym problemem filozoficznym Witkacego było zagadnienie sensu istnienia, stosunku
człowieka do świata, a dominującym uczuciem tak zwany "niepokój metafizyczny". Zdaniem
Witkacego rozwój społeczny, postęp cywilizacyjny spowodował upadek religii, moralności, sztuki
i filozofii. Następuje również całkowita degradacja energii życiowej jednostki, ponieważ
społeczeństwo w przyszłości dostarczy jednostce w obfitości wszystkiego, co jest niezbędne do
dostatniego życia.
Bohaterowie jego utworów to degeneraci, artyści, wykolejeńcy, jednym słowem istoty
aspołeczne, które przeżywają zawsze ten sam dramat - niemożność odnalezienia
akceptowanego sposobu życia, chęć ucieczki od męki osobowej egzystencji.
Najbardziej znane utwory Witkacego to: "Szewcy" (1931-34, wyst. 1957), "W małym dworku"
(1923) - dramaty, oraz powieści "Pożegnanie jesieni" (1927), "622 upadki Bunga" (utwór ukazał
się po śmierci pisarza), "Nienasycenie" (1930).
Teoria Czystej Formy:
Stanisław Ignacy Witkiewicz był także autorem teorii tak zwanej czystej formy. Dzieło sztuki
w "czystej formie" charakteryzuje się tym, że oddziałuje na odbiorcę przede wszystkim swą
kompozycją, czystą konstrukcją poszczególnych elementów, a dopiero później treścią oraz
ideami, jakie wyraża. Czystą formę w teatrze osiąga się za cenę deformacji psychologii
i działania, w sztuce istnieje całkowita dowolność, nie trzeba więc trzymać się żadnych norm.