Leopold Staff urodził się 14 listopada 1878 roku we Lwowie, zmarł 31 maja 1957 roku
w Skarżysku-Kamiennej. Był poetą, dramatopisarzem, tłumaczem. W latach 1897-1901 studiował
na Uniwersytecie Lwowskim prawo, następnie filozofię pod kierunkiem K. Twardowskiego
i romanistykę na seminarium E. Porębowicza. W okresie studiów należał do Stowarzyszenia
Czytelni Akademickiej, działając w Kółku Literackim wraz z W. Kozickim, S.A. Mullerem i O.
Ortwinem, z którym łączyła go wieloletnia inspirująca przyjaźń. Brał też udział w redakcji
wydawanego w Krakowie pisma akademickiego "Młodość" (1898-99); w tym okresie zetknął się
ze współczesną literaturą europejską, m.in. z pismami F. Nietzschego - co odegrało znaczną rolę
w kształtowaniu postawy młodego poety. Był ponadto uczestnikiem zebrań
artystyczno-literackich w domu M. Wolskiej (Płanetnicy).
Edukację pogłębił przez liczne podróże do Włoch oraz roczny pobyt w Paryżu (1902-03).
W latach 1909-1914 redagował w Księgarni Polskiej B. Połanieckiego bibliotekę Symposion
(kontynuacją tego wydawnictwa była redagowana z W. Rzymowskim biblioteczka filozoficzna
Panteon). Lata wojny (1915-18) spędził w Charkowie. Od 1918 mieszkał w Warszawie; w latach
1920-1921 był współredaktorem m.in. z W. Berentem miesięcznika "Nowy Przegląd Literatury
i Sztuki". Członek PAL od 1933 r., wiceprezes). Okres okupacji (łącznie z powstaniem),
a następnie lata, 1949-1957, spędził w Warszawie (w czasie tułaczki popowstaniowej przebywał
do 1949 w Pławowicach i Krakowie). Dwukrotny laureat państwowej nagrody literackiej (1927
i 1951), ponadto nagrody Lwowa (1929) i Warszawy (1938) oraz nagrody Pen Clubu za
całokształt twórczości przekładowej. Doktor h.c. UW (1939) i UJ (1949), 1948 uczczony
jubileuszem 50-lecia twórczości. Pochowany na warszawskich Powązkach.
Staff bywa nazywany poetą trzech pokoleń, gdyż tworzył w okresie Młodej Polski,
dwudziestolecia międzywojennego, a także w czasach powojennych.
Twórczość:
1. Nietzscheanizm:
Debiut Staffa przypadł na rok 1901, kiedy to poeta wydał tomik wierszy "Sny o potędze". Zarówno
tytuł jak i zawartość tomiku wskazują, że duży wpływ w pierwszym okresie twórczości wywarła
na Staffa filozofia nietzscheańska. Z poglądów Nietzschego poeta odrzucił wszystko, co było
niezgodne z etyką chrześcijańską, a więc: indywidualną moralność ("samolubstwo dostojnych
jest stanem świętym" - mówi Nietzsche), pogardę dla litości i altruizmu. Wierszem programowym
tego okresu jest "Kowal",w którym poeta dowodzi, że najwyższym celem człowieka jest
osiągnięcie mocy i poczucia wewnętrznego ładu. Człowiek nietzscheański jest więc silny, wolny
i nie podlega ogólnie przyjętej moralności, dzięki czemu może żyć w sposób pełny, zgodny
z głosem swojego wnętrza, swoich "trzewi".
2. Modernizm:
Tomy poetyckie: "Sny o potędze" i "Dzień duszy" (1903) obok nowatorskich akcentów
nietzscheańskich odzwierciedlają typowo modernistyczną formę i styl. Dominuje nastrój
melancholii, pesymizmu, poczucia niepewności w życiu i zwątpienia w jego sens. Fragmenty
opisowe zbliżają się stylistycznie do impresjonizmu. Przykładem liryki nastrojowej może być
"Deszcz jesienny" z tomu "Dzień duszy". W wierszu tym przeważa nastrój smutku,
przygnębienia jesienną szarugą i szarością, w jakiej pogrążony jest świat. W tle przesuwają się
groby, korowód żałobników, śmierć, pogrzeb, spopielony dom itp. Wizje te pogłębia monotonny,
jednostajny rytm wiersza, sprawiający wrażenie uderzania kropel deszczu o szyby.
3. Franciszkanizm:
W późniejszej twórczości Staff stał się piewcą trudu rolnika, życia w zgodzie z naturą, znojnej,
wytrwałej pracy. Dążenie do harmonii ze światem wyraża się w pozostawieniu za sobą wszelkich
ambicji wielkomiejskich, a odnalezieniu w prostocie codziennych zajęć sensu egzystencji
ludzkiej. Tematykę tę porusza wiersz o znamiennym tytule "Pokój wsi" z tomu "Ptakom
niebieskim" (1905). W tym tomie poeta odrzuca programową młodopolską melancholię, a zwraca
się w stronę chrześcijaństwa i filozofii św. Franciszka z Asyżu, skąd czerpie pokojowe, pogodne
rozwiązanie problematyki zła i cierpienia. Franciszkanizm Staffa ujawnia się też w tomie "Gałąź
kwitnąca" (1908).
4. Neoklasycyzm:
Równocześnie z ujawnieniem się akcentów franciszkańskich w twórczości Staffa pojawia się
umiłowanie filozofii i poezji klasycznej. Sympatie te są szczególnie widoczne w tomach "Gałąź
kwitnąca" (1908) i "Uśmiechy godzin" (1910). Znamienny jest cykl "Śladem stopy antycznej"
("Uśmiechy godzin"), gdzie w pełni widoczna jest tęsknota poety za antycznym umiarem,
prostotą, harmonią, pogodą ducha i równowagą psychiczną. W ślad za klasycyzmem Staff
opowiada się za wartościami uniwersalnymi i nieprzemijającymi. Neoklasycyzm w tej poezji
przejawia się też w naśladowaniu metrum antycznego, opowiedzeniu się za zwięzłością
i klarownością treści, rezygnacją z barokowego przepychu na rzecz prostoty i umiaru.