Jeden z najwybitniejszych dramatopisarzy europejskich, przedstawiciel dramatu Elżbietańskiego,
twórca wielkich tragedii, takich jak: "Hamlet" (1600), "Makbet" (1605), "Romeo i Julia", "Otello".
Wywodził się z rodziny mieszczańskiej o chłopskim rodowodzie. Wykształcenie wyniesione ze
szkoły pogłębił na dworach i przez samouctwo. Urzekały go widowiska teatralne i właśnie
w pogoni za teatralną przygodą opuścił dom i udał się do Londynu. Obracał się w otoczeniu
dworu królowej Elżbiety I, władczyni będącej mecenasem artystów. W Londynie pracował jako
dramaturg, kierownik zespołu, właściciel teatrów, m.in. "Pod Kulą Ziemską" ("The Globe"). Dorobił
się majątku i zdobył dla swojej rodziny tytuł szlachecki.
Pisał na początku wiersze, później sonety i dramaty. Oczarowany ideałem renesansowej
afirmacji życia, tworzył optymistyczne komedie, np. "Sen nocy letniej" - to pochwała piękna
przyrody, tzw. komedia omyłek. Pisywał także kroniki historyczne, np. "Król Jan", "Ryszard II".
Załamanie młodzieńczego optymizmu i osobisty zawód miłosny stały się podłożem zwrócenia się
ku tragedii.
Z początków XVII w. pochodzą "Hamlet", "Otello", "Makbet", "Król Lear". Sztuki te były
przejawem rozczarowania humanisty ideologią renesansu. Dramat Szekspirowski oparty o teorię
nowatorskiego dramatu Elżbietańskiego stanowi wielką rewolucję w sztuce dramatycznej
przełomu XVI i XVII w. Główne innowacje wprowadzone przez Szekspira:
- zerwanie zarówno z teatrem średniowiecznym, jak i z teatrem wzorowanym na antyku
- odejście od zasady trzech jedności
- rezygnacja z chóru
- wprowadzenie scen zbiorowych
- wykorzystanie przyrody jako tła akcji
- psychologizacja postaci - dramat charakterów (rozgrywa się we wnętrzu bohaterów);
dramat Szekspira nazywa się dramatem psychologicznym
Na lata 1599 - 1608 przypada u Szekpira okres wielkich tragedii. Powstają wtedy:
Pojawia się w nich nowatorska na tamte czasy koncepcja bohatera tragicznego, która zostanie
przejęta przez dramat XVII-wieczny:
- postać tragiczna wykazuje tzw. "skazę charakteru", tzn. ma dwie zwalczające się
natury: dobroć i skłonności do zła
- cechuje go okrucieństwo i zbrodniczość
- jest niejednoznaczny, poddany presji osób z zewnątrz, np. Makbet - czyniąc
źle za namową żony, cierpi; jest typem "udręczonego zbrodniarza",
co przejmie romantyzm
- poddany jest wyrokom sił nadprzyrodzonych (np. Duch w "Hamlecie",
czarownice w "Makbecie")
- jego działania prowadzą do nieuniknionego upadku
Szekspir pokazywał na scenie duchy i często zmieniał nastroje w kolejnych scenach. Język jego
sztuk, zgodnie z ówczesną modą, pełen był ozdób retorycznych, metafor, porównań,
krasomówczych tyrad. Ówczesny teatr angielski można nazwać teatrem wielkiej poezji i patosu,
Szekspirowi udało się jednak zachować właściwy umiar, dzięki m.in. dostosowywaniu języka do
charakterystycznych postaci i korzystaniu z bogactwa mowy potocznej oraz przysłów. Dramaty
pisane są na wzór włoski - wierszem białym, tj. nierymowanym.